NadMorze

wczasy, wakacje, urlop

Port Gdański

16 sierpień 2013r.

PORT Pierwszorzędną osobliwością Gdańska jest * port. Dla jego zwiedzenia należy się zaopatrzyć w jego plan (Pharus Plan des Danziger Industrie-Gel&ndes) wydany przez Danziger Verlags-Gesellschaft (Langgasse 40). Port gdański, który ma 884 ha. powierzchni wodnej, składa się z wolnego portu i kanału portowego pod Nowym Portem, Martwej Wisły, Portu Cesarskiego, oraz Starej i Nowej Motławy. Długość brzegów wynosi 22 km. z których 13 km. pozostają w zarządzie polsko- gdańskiego wydziału portowego, natomiast 9,2 km. znajdują się w posiadaniu prywatnem. W porcie znajduje się 180 magazynów towarowych, które mieszczą 106.000 m.3 towarów, 15 spichrzów, które mieszczą 55.000 m.3 towarów i 29 dźwigów, które służą do ładowania towarów. Wśród dźwigów (żurawi) największym jest żuraw w stoczni Schichaua o sile nośnej 250 tonn. Na brzegach portu oprócz wielu zakładów przemysłowych znajdują się ogromne składy drzewa. Port gdański ma wodę stojącą, albowiem wody Wisły wlewają się do morza sztucznym kanałem, przekopanym 25 km na wschód od miasta i są oddzielone od ramienia podchodzącej pod Gdańsk Leniwki (Todte Weich-sel) śluzą. Niegdyś za handlowy port Gdańska służyła jedynie odpowiednio pogłębiona Motławą od Zielonego Mostu aż po ujście do Wisły, zaś za port zewnętrzny morski Wisło-ujście. Po końca XVII wieku ujście Wisły leżało przy Wi-słoujściu, a obecne ujście było ramieniem bocznem. Wówczas jednak skutkiem kilku powodzi poprzednie ujście zaczęło się zamulać, a wreszcie powstała mielizna, która od r. 1000 uniemożliwiła wjazd okrętom morskim. Zwrócono zatem uwagę na ramię zachodnie, t. zw. ..Wester-fahrt" odpowiednio uregulowane i pogłębione, które odtąd jest głównym wyjazdem od Gdańska do morza, zaś dawne ujście Wisły zostało zasypane. Wtedy powstał N o-wy Port, a między nim a poprzednim ujściem Wisły Westerplatte. Portem dla lodzi i niniejszych okrętów pasażerskich i morskich jest Motława od Jazu Kamiennego po ujście do Wisły. Motławą jest portem dla statków iiasażerskich rzecznych i morskich (Langebrucke), oraz głównym miejscem handlu rybami (Fischmarkt). Motława wypływa koło Tczewa, pod Pruszczem przyjmuje trzykrotnie od siebie dłuższą Radunię płynącą ze Szwajcarji Kaszubskiej, lecz główną masę swych wód zawdzięcza uchodzącym do niej z prawego brzegu licznym kanałom Żuław Gdańskich. Jej wejście do miasta zamyka Jaz Kamienny (p. str. 128). Głębokość Motławy w Gdańsku wynosi 4,5 m. Z powodu niewielkiej 'głębokości jest Motława dostępną tylko dla małych parowców- Opis Motławy p. str. 130. Klin lądu wciśnięty między Motławą a Wisłą nosi nazwę P ol s k i e g o Hak u" a leży tutaj wspomniana na str. 40 stocznia Klawittera. Między Nowym Portem a Gdańskiem leży szerokie koryto Martwej Wisły (Todte Weichsel) zwanej też Leniw-k ą. Rozpoczynając od ujścia Motławy jest ona głęboka na 7,5 m. i na całej swej długości służy za port. Powyżej ujścia Motławy ma ona głębokość tylko 6 metrów. Na tej części Martwej Wisły, urządzono port drzewu y, gdzie na pomieszczenie' tratew spławianych Wisłą z polskich lasów zostawiono obszar wodny o powierzchni 2.000.000 m.2. Na prawym brzegu Pr ze rąbka (Troyl), gdzie niegdyś suszono i przesypywano polskie zboże przed złożeniem do śpichrzów. Obecnie znajduje się tutaj stocznia Wojahna oraz główne warsztaty kolejowe . Martwa Wisła tworzy poniżej ujścia Motławy duże kolano wygięte łukiem ku zachodowi. Aby go ominąć, po cięciwie, a równocześnie rozszerzyć port gdański, zbudowano w latach 1901—1903 kosztem 3.200.000 marek kanał, zwany Cesarskim portem (Kaiserhafen). Ma on 2.2 m. długości, 140 m. szerokości i 7,5 m. głębokości. Dla budowy tego kanału wybrano z wody około 2.800.000 m.3 ziemi i podwyższono wyspę o 1.5 m. Pierwszy kanał w tem miejscu zbudowano już w r. 1692 jako t. zw. „Schuitenlake", który częściowo użyto przy budowie obecnego kanału. Na wschodnim brzegu Cesarskiego Portu leżą liczne fabryki i składy, wśród nich fabryka papieru. Brzeg zachodni tworzy powstała skutkiem budowy kanału wyspa Holm, częściowo zajęta przez zabudowania Stoczni Gdańskiej. W czasie wojny wybudowano w północnej części wyspy port dla łodzi podwodnych w postaci basenu 850 m. długiego, 100 m. szerokiego i 7 m. głębokiego. Dwa duże promy przewożą pociągi towarowe przez port Cesarski na Wyspę Holm. Na wyspie tej stoi też ogromny magazyn zbożowy Handlowego Towarzystwa Bolniczegio (Westpreussen Speicher), zbudowany z żelaza i betonu wedle proj. Kohnkego, który może pomieścić 12.000 tonn zboża. Spichrz ma tego rodzaju urządzenia, które pozwalają na ładowanie zboża wprost na statki, oraz na przesypywanie zboża z jednych statków na drugie bez przenoszenia go do spichrza. Podobne urządzenie posiadają też dwa duże spichrze cukrowe, Wielera i Hartmanna Północna część Holmu znajduje się w zarządzie wydziału portowego. Język lądu między portem dla łodzi podwodnych a portem Cesarskim został prowizorycznie oddany Polsce jako port amunicyjny, aż do czasu wybudowania specjalnego portu na Westerplatte. Port Cesarski i północna część Martwej Wisły są portem handlowym, natomiast południowa część Martwej Wisły jest portem przemysłowym, gdzie stoją największe zakłady przemysłowe Gdańska, w szczególności tutejsze stocznie. Na Przerąbce i wyspie Holm urządzono też ogromne składy drzewa, skąd wywozi się zagranicę, głównie deski i progi kolejowe, dowożone do Gdańska kolejami Na brzegu zachodnim leżą dwa duże składy węgla, dawny skład marynarki, oraz skład firmy Buseni-tz. W pewnej odległości od brzegu stoją olbrzymie rezerwoary naltow e Braci Nobel. Nad Portem Cesarskim stoi duża fabryka chemiczna, z którą jest połączona fabryka papieru i papy. Na lewym brzegu Martwej Wisły naprzeciw Wyspy Holm leżą przedmieścia Schellmuhl i Legan, gdzie stoją fabryki wagonów, zapałek i huta szklanna. Poniżej połączenia się portu Cesarskiego z Martwą Wisłą leży na wschodnim brzegu wieś W1 s ł o u j- ś c i e ze starą fortecą, która niegdyś była położoną tuż przy ujściu Wisły do morza. Na przeciwnym brzegu Wisły leżą dwa ogromne spichrze (Silospeicher), które razem mieszczą 25.000 tonn zboża. Martwa Wisła w tym miejscu ma 60 m. szerokości a głębokość do 9,5 m., to też dochodzą już tutaj duże okręty morskie. Od miejsca poniżej Wisłouj-ścia obok kościoła w No-wym porcie, gdzie koryto rzeki skręca ku zachodowi, kończy się właściwa Wisła, a rozpoczyna, t. zw. kanał portowy (Hafenkanal). Został on założony w r. 1696, na miejscu zachodniego ramienia Leniwki zwanego Westerfarth gdy pierwotne ujście Wisły pod Wisłouj-śclem zamuliło się w taki sposób, że nie pozwalało na wjazd statków. Ponieważ nie wystarczał na wzmożony ruch okrętów, został w latach 1912—'14 rozszerzony i pogłębiony. Na jego brzegu południowym leży N o w y Por t, na północnym Westerplatte, stoi tu też wielki ś p i c hr z firmy Anker, który posiada specjalne urządzenia, ssące zboże ze statku wprost do spichrza Kanał Portowy 3,3 m. długi kończy się przy ujściu do morza dwoma tamami kamiennemi (Molen), zakoń-czonemi latarniami morskiemi. Zamykają one wjazd do portu gdańskiego. Tama wschodnia ma 882 m. długości, zachodnia tylko 208 m. Głębokość wjazdu między niemi wynosi 7 m. Wieczorem stojące u wjazdu do portu latarnie morskie są oświetlane światłem czerwonem i zie-lonem, a widać je z Helu. Jeszcze do r. 1845 wjazd do portu gdańskiego znajdował się znacznie dalej na wschód, pomiędzy Westerplatte a Wisłoujściem. Bezpośrednio powyżej wjazdu do portu zbacza w kierunku zachodnim odnoga kanału portowego, którą jest * Wolny port (Freihafen). Urządzono go w r. 1879, rozszerzając i pogłębiając dawne ramię Wisły o długości 1600 m. Wolnym portem jest on dopiero od r. 1899. Tutaj przybijają duże okręty morskie. Brzegi portu są murowane z ogromnych głazów, zaopatrzone w dźwigi, tory kolejowe i magazyny. Ruch ożywiony panuje tu dniem i nocą. Wolny Port otoczony jest dokoła drutem kolczastym, dla ochrony przed przemytnictwem. Wpływające tu okręty i wyładowywane z nich towary przeznaczone głównie dla handlu zagranicznego są wolne od cła. Wolny port, który posiada własne spichrze i dźwigi, tworzy najważniejszą część portu gdańskiego, i tutaj też najlepiej można obserwować życie portowe. Dla zwiedzenia portu niezbędną jest po dróż parowcem. Do Westerplatte kursują one jedynie w miesiącach letnich, a są to parowce do Sopot, Gdyni i Helu. Natomiast Martwą Wisłą do Heubude i Bąsaku kursują parowce przez cały rok. Przystań parowców osobowych znajduje się na Mo-tławie niedaleko Zielonego Mostu. Po ruszeniu z miejsca widzimy na lewo cały szereg' bram Starego Miasta, które zamykają poszczególne ulice, a na zakręcie rzeki mijamy charakterystyczny Targ Rybny i Wieżę Łabędź ). Na prawo pozostaje Wyspa Spichrzów, za Nową Motławą Wyspa Bleihof i Kępa z Królewskim Spichrzem, elektrownią miejską, stacją pomp, i przystanią wioślarską Gclań-sKiego Tow. Wioślarskiego. Na lewo obok ujścia Raduni leży szkoła marynarki (Navigationsschule). W dalszym ciągu na lewym brzegu Motławy mijamy urząd portowy (Halenamt), oraz gazownię miejską, na prawo na Polskim Haku, tuż przed ujściem Motławy do Wisły Stocznie Klawittera . Martwą Wisłę mijamy wpoprzek, rzucając w lewo spojrzenie na. stojące nad nią stocznię Gdańską 1 Schi-chaus z wysokimi dźwigami. Na prawo skręcają w górę rzeki parowce idące do Iieubude, mijając po drodze liczne składy drzewa na brzegach. Parowce płynące ku morzu wpływają bezpośrednio poniżej ujścia Motławy w Kanał Cesarski mając po lewej ręce wyspę Holin i warsztaty Stoczni Gdańskiej, po prawej Przerąbkę (Troyl) z warsztatami kolejowymi, barakami dla emigrantów i fabryką chemiczną i papieru, za którą widać ogromne rezerwoary naftowe Braci Nobel. Po połączeniu się Cesarskiego Portu z Martwą Wisłą skręca parowiec w kierunku północno-wschodnim, mijając na prawym brzegu wieś Wisło ujście i położoną poniżej niej starą fortecę (p. str. 153), a na lewym brzegu dwa duże śpichrze. Odtąd rozpoczyna się na lewym brzegu przedmieście Nowy Port (p. str. 152). Ocł kościoła w Nowym Porcie, gdzie parowiec skręca niemal pod kątem prostym ku północnemu zachodowi porzucamy właściwe koryto Martwej Wisły w odległości zaledwie 200 metrów, od jej dawnego ujścia do morza, a płyniemy jeszcze blisko 2 km. Kanałem Portowym, mijając przy jego końcu na lewo Wolny Port. Wreszcie pomiędzy obydwoma latarniami morskiemi wypływa parowiec z gdańskiego portu na pełne morze.

ocena 4/5 (na podstawie 6 ocen)

wczasy, Pomorze, Wypoczynek, Gdańsk, Port, Morze, Zatoka Gdanska, Pomorze, Zwiedzanie, Wakacje, Wypoczynek, Kaszuby, Motława