NadMorze

Historia Miasta Helu

23 sierpień 2013r.

Historia Miasta Helu Hel należy do najstarszych miejscowości Pomorza. Pierwsze zachowane historyczne wzmianki o osadzie na końcu Półwyspu pochodzą z końca XII wieku. W XIII i XIV wieku znajdował się tu znaczący ośrodek rybacki, utrzymujący się z obfitych ławic śledzi. Przypuszcza się, że prawa miejskie Hel otrzymał z rąk księcia Świętopełka II przed jego śmiercią w roku 1266. Akt lokacyjny został potwierdzony w przywileju krzyżackim z roku 1378. Pierwotne, średniowieczne miasto, nazywane "Starym Helem", znajdowało się około 1,5 kilometra na zachód od obecnego centrum. Z zachowanych opisów wiemy, że posiadało ono murowany kościół, ratusz, szpital, dwa place targowe, kilka karczm oraz przystań dla łodzi rybackich i statków handlowych. "Nowy Hel" pojawił się w dokumentach na początku XV wieku. W roku 1417 ma już on swoją odrębną świątynię, a od wieku XVI zaczyna wyraźnie dominować nad stopniowo upadającą, starą osadą. Historycy doszukują się przyczyn jego upadku w niekorzystnych zmianach linii brzegowej oraz zaniku ławic śledzi. Negatywnie odbiło się również gospodarcze i administracyjne podporządkowanie miasta Gdańskowi, dokonane na mocy przywileju Kazimierza Jagiellończyka (1454) i Zygmunta I Starego (1526). Wiek XVII i XVIII tragicznie zapisały się w dziejach Helu. Liczne pożary, napaści oraz zarazy doprowadziły do stopniowego wyludnienia osady, co w konsekwencji spowodowało utratę w roku 1872 praw miejskich. Do ponownego ożywienia osady przyczyniła się budowa (1892 - 93) niewielkiego portu, który stał się schronieniem dla łodzi i kutrów rybackich oraz przystanią dla statków wycieczkowych przypływających z Gdańska i Sopotu. W roku 1896 Hel uzyskuje status "kąpieliska bałtyckiego". Po zakończeniu I wojny światowej, w roku 1920, Hel ponownie staje się częścią Rzeczypospolitej. W nowym państwie, które posiadało bardzo niewielki obszar wybrzeża, był on przez długi czas najsilniejszym ośrodkiem rybołówstwa oraz bardzo popularnym kurortem. W roku 1921 Hel otrzymuje kolejowe połączenie z resztą kraju. Do chwili wybuchu II wojny światowej powstaje tu nowe osiedle tzw. "Kolonia Rybacka", kościół katolicki, szkoła, port Marynarki Wojennej oraz dwie placówki naukowe: Morskie Laboratorium Rybackie oraz Obserwatorium Geofizyczne. Dekretem Prezydenta RP, w roku 1936, miejscowość staje się wojskowym "Rejonem Umocnionym". Po wybuchu wojny, broniony do 2 października 1939 r., Hel był ostatnim niepodległym terytorium Rzeczypospolitej. Od zakończenia II wojny światowej do roku 1996 dostęp do Helu był ograniczony ze względów militarnych. Rozwój osiedla oraz wzrost liczby jego mieszkańców spowodował przywrócenie mu 30 czerwca 1963 r. praw miejskich. Port rybacki Port helski zbudowany został w latach 1882-83 przez rząd pruski. Pierwotnie przystań kutrów i łodzi rybackich osłaniał falochron o konstrukcji drewnianej, który zajmował obszar odpowiadający obecnemu basenowi wewnętrznemu. Dopiero kolejne modernizacje, dokonane przez rząd II Rzeczpospolitej w latach 1924-25 i 1929-33, doprowadziły do uzyskania obecnej konstrukcji i powierzchni. Do lat 50. nie istniało dzisiejsze sztuczne, betonowe nabrzeże, w miejscu którego znajdował się naturalny, piaszczysty brzeg wykorzystywany przez rybaków do cumowania łódek i suszenia sieci. Od roku 1949 gospodarzem portu są przedsiębiorstwa połowowe: najpierw, przez krótki czas "Arka", a później "Koga". To drugie - istniejące do dzisiaj jako gospodarz portu - zbudowało nabrzeże, aby rozbudować swoją bazę, stawiając na jego zapleczu hale. Mieści się w nich m. in. stacja bunkrowania (zaopatrywania) kutrów w paliwo, magazyn i myjnia skrzynek, wytwórnia lodu i chłodnia, budynek hali przeładunkowo - przetwórczej oraz sieciamia wraz ze sklepem zaopatrującym rybaków. Znajduje się tu też budynek biurowy oraz nowoczesna hala, zawierająca Łodzie na piaszczystym nabrzeżu portu w Helu. Pocztówka z lat 20. XX w. przetwórnię i chłodnia (spłonęła w maju 2004 roku) należącą do spółki "Koga -Maris", słynącej z produkcji oryginalnych anchovis, sprzedawanych pod nazwą "koreczków helskich". W latach 2001- 2004 port helski przeszedł gruntowny remont i modernizację. Zewnętrzny, prawie 600. metrowej długości falochron, przy którym cumują statki i wodoloty "żeglugi przybrzeżnej", jest ulubionym miejscem spacerowym mieszkańców i turystów. Szczególnie warto polecić obserwacje z niego pięknych, barwnych zachodów słońca, które chowa się w Helu za taflą wód Zatoki Puckiej. Przy wejściu do portu, naprzeciw ratusza, znajduje się ufundowany w roku 1985, rybacki krzyż wotywny, ozdobiony sprzętem żeglarskim. Na metalowym trzonie znajduje się napis: Ten krzyż nadzieją tych braci, którzy wyszli w morze, a nie wrócili i tych, którzy wychodzą, aby szczęśliwie wracali. Obok, na klombie znajdującym się przed ratuszem, tuż przy starej, potężnej kotwicy admiralicji wytrałowanej przez helskich rybaków, postawiono kamień z napisem: PÓŁNIE DO NORDfi 1.VII.2000 R., upamiętniający II Zjazd Społeczności Kaszubskiej, jaki odbył się w tym dniu w Helu.

wczasy, Pomorze, Wypoczynek, Port Helski, Hel, Półwysep Helski, Pomorze, Kaszuby, Wakacje, Wypoczynek, Wczasy, Bałtyk, Plaża