NadMorze

wczasy, wakacje, urlop

Dzieje Gdańska

16 sierpień 2013r.

DZIEJE GDAŃSKA. Pierwszą wzmiankę o Gdańsku spotykamy w końcu X w., gdy kronikarz czeski Kosmas podaje, że w r. 997 był dla św. Wojciecha punktem oparcia jego wyprawy misyjnej dla nawrócenia Prusaków „Gyddanizc". Należał wówiczas do Polski, gdyż ipaństwo Bolesława Chrobrego obejmowało też Pomorze. Następny dofcument historyczny pochodzi z połowy XII w., w któryan jest mowa o zaniku „Gdańsk", który był stolicą książąt Pomorskich. W średnich wiekach istniało państwo pomorskie, które -się dzieliło na: Pomorze Gdańskie, oraz Pomorze Szczecińskie, którego władcy zwali się 'książętami Sławji i Kaszubji. Chrześcijaństwo istniało tu już od X w., a pod względem kościelnym należało Pomorze do djecezji kujawskiej w Kruszwicy, później we Włocławku, który to stan przetrwał do rozbiorów Polska. Ród książąt Pomorskich z rodzimej wyrosły gleby, w stosunku do Piastów używał przeważnie samodzielności, a ziemie tutejsze tylko chwilowo zostały przez Polskę zawojowane za Bolesława Chrobrego i Bolesława Krzywoustego. Po śmierci Krzywoustego odzyskało Pomorze Gdańskie swoją niezawisłość pod rządami własnych książąt z rodu Gryfitów. Pierwszym historycznym członkiem z tego rodu jest Świętopełk I (1110—1148). Z 'końcem XII w. panuje nad Pomorzem Subislaw I (1148—1178), później Sambor I (1178—1207), który zakłada pierwszy klasztor Cystersów w Oliwie, Subisław II (1207—1216) i Mestwin I (1216—1220), który toczy walikl % Duńczykami. Najświetniejszą postacią tego rodu jest Świętopełk II (1220—126G), zwany przez Kaszubów Wielkim, zwycięzca nad Duńczj kami, sprawca śmierci Leszka Białego |v Gąsawie, fundator klasztoru w Żarnowcu. On pierwszy odkrył niebezpieczeństwo krzyżackie i podjął walkę .przeciwko posuwaniu sie Krzyżaków od Chełmna na północ. Ostatnim z< rodu byt syn jego Mestwin II (1166—1294), który umierając bezpotomnie, przekazał swe .państwa P rzemysl a w o-wr i II Wielkopolskiemu, łącząc je tym samym unją z Polską. W rok późiniej Bra>nde.nburezycy 'zamordowali .Przemysława II w Rogoźnie, a pretensje do Pomiorza Gdańskiego zgłosili z jednej strony Wacław Czeski, jako król polski, Łokietek. Księstwo Pomorskie w XII i XIII wieku dzieliło się na dzielnice, a stolicami tj ch 'księstw były Gdańsk, Białogród, Świecie i Tczew7. Dawny Gdańsk książąt pomorskich stal na miejscu dzisiejszego Starego Miasta, zaś zamek książęcy stal pod miastem, na Zamkowej Górze (I-Iagelberg) N i e m-c y zaczynają osiedlać się w Gdańsku od czasów Świętopełka II w roku 1238, na razie na Starem Mieście. Pierwsi osadnicy niemieccy -przybywają z Lubeki. Najstarszym kościołem Gdańska, który miał istnieć Już w czasie pobytu św. Wojciecha, był 'kościół św. Michała przy Bramie Oliw-skiej. Zresztą za książąt Pomorskich istniały już w-' Gdańsku kościoły św Katarzyny, św. Jama. Dominikanów i P-Marji. Żadne zabytki z epoki książąt Pomorskich w Gdańsku się nie zachowały. GDAŃSK rOD PANOWANIEM KRZYŻAKÓW (1308- l4t)4). Dwunastoletni okras wialk o Pomorze (1296—1808), które przez w iększośe tego okresu było wraz z Gdańskiem, w .posiadaniu Łokietka, zakończył się dla Polski niepomyślnie, dzięki nieopa-trzności Łokietka, który zajęty walkami o tron krakowski ż Henrykiem Brodatym wezwał w roku 1308 K r z y ż a k ó w na pom-oc przeciw Bran-den burczyfcom. Krzyżacy rzeczywiście opanowali Gdańsk, nie myśleli jednak zwirócić go Polsce, ale przywłaszczyli go sobie, a dla utwierdzenia swej władzy nie zawahali się przed środkiem tak okrutnym, jak zarządzona przez 'komtua-ów krzyżackich Henryka z Płocka i Guntera von ScliOnen-hurg w czasie jarmarku na św. Dominika 1308 r. rzeź 10.000 mieszkańców Gdańska 1 miejscowości okolicznych (t. zw. Rzeź św. Dominika). Miała ona na celu zmuszenie Gdańszczan do uległości, oraz wytępienie miejscowego żywiołu słowiańskiego i zastąpienie go niemieckim, którego lojalności byli Krzyżacy bardziej pewni. Zburzyli oni też dawny zamek książąt Pomorskich, a dla utwierdzenia swego panowania nad miastem, zbudowali nowy zamek nad Mo nawą. Polska jeszcze przez lat kilkadziesiąt rościła pretensję do Gdańska, a dopiero Kazimierz Wielki pokojem kaliskim w r. 1343 zrzekł się Pomorza wraz z Gdańskiem. W tym też roku nadali Krzyżacy Głównemu Miastu rozległe przywileje i samorząd wedle prawa chełmińskiego. Ówczesny Gdańsk składał się ze S t a r e g o M i a s t a i Głównego Miasta, z których każde miało autono-mję. Między niemi była niezależna osada Dominika-n ó w, a na Górze Biskupiej powstało przedmieście, podległe biskupowi kujawskiemu z Włocławka, w 'którego diecezji pozostawał Gdańsk także za czasów krzyżackich. W r. 1313'Otaczać zaczęli Krzyżacy Główne Miasto mura-m i o b r o n n e m i o 20 basztach. Powstaje też wtedy ratusz. W r. 1361 Kiejstut Litewski urządza na Gdańsk zamach przy pomocy księcia Mazowieckiego, wysyłając w przebraniu rycerzy polskich i litewskich do Gdańska na jarmark i .podpływając z llotą pod miasto. Zamach nie udał się, odkryty przez Krzyżakowi, a rycerstwo zostało wyrżnięte. Wzmaga się handel Gdańska, który od r. 1360 należy do Hanz y, a nawet staje w rzędzie czterech miast- kie, rujących Hanzą. Flota gdańska bierze udział w wyprawach Hanzy przeciw królom skandynawskim i rozbójnikom morskim. W r. 1390 wielki mistrz Konrad Wallenrod założył na północ od zamku, jako konkurencję dla dotychczasowego Gdańska, Nowe Miasto, któremu Krzyżacy nadali tak szerokie przywileje, że podcięli rozwój dawnego Gdańska, wywołując tem samem wielką niechęć. Nowe Miasto leżało na miejscu obecnej Stoczni Gdańskiej, nad samą Wisłą, co ułatwiało jego rozwój. W latach 1398—1403 lwią część handlu Gdańska zagarnęło Nowe Miasto. W r. 1393 powstało Przedmieście (Yorstadt). Mimo szykan krzyżackich prowadził Gdańsk już wówczas ożywiony handel polskiem zbożem, a w r. 1393 gdy w zachodniej Europie powstał wielki nieurodzaj, przybyło po zboże do Gdańska 300 okrętów z Anglji, Francji i Holandji. Jak Gdańsk był ludnym, świadczy fakt, że w r. 1410 na wyprawę grunwaldzką dał Krzyżakom 1200 ludzi. Po klęsce grunwaldzkiej przez czas pewien zajęty był Gdańsk przez wojska polskie pod wodzą Janusza z Tul iszkowa kasztelana kaliskiego. Po raz drugi stanęły ,pod miastem wojska polskie, posiłkowane przez Husytów czeskich w r. 1433. Dla obrany miasta spalono wówczas przedmieścia, lecz Krzyżacy przez rychłe zawarcie pokoju ocalili miasto. Po klęsce grunwaldzkiej ciężkie czasy nastały dla ludności podległej Krzyżakom. Ograniczono przywileje miast, podniesiono podatki i cła, nie szanowano prawa chełmińskiego, kazano zboże mleć wyłącznie w młynach zakonnych za wielką opłatą, lałszowano pieniądz, co utrudniało handel. W r. 1411 wywołali Krzyżacy oburzenie mleszczańistwra gdańskiego, .przez zbrodnię, dokonaną przez komtura Ulrika von Plauen. Spór z miastem o budowię Żórawia załatwił on w ten sposób, że w Wielki Poniedziałek 1411 r. zaprosił na zamek naczelnego burmistrza Konrada Leczkowa, burmistrza Hechta i radnego Grossa, kazał ich pomordować, a trupy wrzucić do gnoju. Główną przyczyną tej zbrodni był jednakże opór, jaiki Gdańsk stawił przeciwko kontrybucjom wojennym, nałożonym na niego przez Krzyżaków po pierwszym pokoju toruńskim w roku 1411, zarzucając winę przegranej wojny wyłącznie Krzyżakom. Wszelkie zażalenia na nadużycia zuchwałych komturów u wielkiego mistrza w Malborku nie tylko nie powodowały .poprawy, ale groziły żalącym się więzieniem i karą śmierci. Niezadowolenie wywołały też szykany, jakiem! utrudniać chcieli Krzyżacy handlowe stosunki Gdańska z Polską. W r. 1418 pomordowali kupców poznańskich, wracających z Gdańska, kiedyindziej znowu zamordowali gdańskiego kupca Wita Marksnera za to, że Wisłą spławiał do Krakowa swe towary. Rządy krzyżackie dały się tak miastu we znaki, że jako jedno z pierwszych przystąpiło ono do zorganizowanego w r. 1440 w Kwidzynie związku miast i szlachty praskiej, zwanego „Związkiem Jaszczurczym". Zwrócony był on przeciw Krzyżakom, a w r. 1454 podniósł otwarty lunl, przyłączając się do Polski. Burmistrz gdański wraz z dw miastu posłami stanów pruskich wyjechał do Krakowa, by prosić Kazimierza Jagiellończyka przyłączenie Pomorza do Polski. Mieszczanie gdańscy, uprzedzając inne miasta dnia 4 lutego 1454 r., zdobyli zburzyli zamek krzyżacki w Gdańsku, kładąc w ten sposób kres władzy Krzyżaków nad miastem.

ocena 4,3/5 (na podstawie 8 ocen)

wczasy, Pomorze, Wypoczynek, Gdańsk, Historia, Zwiedzanie, Wypoczynek, Wakacje, Kaszuby, Pomorze, Zatoka Gdanska